Türkiye Cumhuriyeti

T.C. Duşanbe Büyükelçiliği

Büyükelçilik Duyurusu

T.c. Duşanbe Büyükelçisi Mehmet Munis Dirik Tarafından Tacikistan Ticaret Ve Sanayi Odası'nca Neşredilen "amal-iş Dünyası" Adlı Dergiye Verilen Ve Anılan Derginin Temmuz 2012 Ayında Yayınlanan Mülakat , 26.07.2012

“Amal” İş Dünyası.

Tacikistan Cumhuriyeti Ticaret ve Sanayi Odası’nın Enformasyon ve Analitik Dergisi.

Sayı: 1/2012.

www.tpp.tj

 

Türk İşadamlarını Tacikistan’a Yatırım Yapmaya Teşvik Ediyoruz.

 

Tacikistan Cumhuriyeti Nezdinde Türkiye Cumhuriyeti’nin Fevkalade ve Tam Yetkili Büyükelçisi Sayın Mehmet Munis Dirik ile özel mülakat.

 

Kart Vizite:

 

Mehmet Munis Dirik, Lise öğrenimimi Galatasaray Lisesi’nde tamamladı. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü ve Ecole Nationale d’Administration (Ulusal İdarecilik Okulu- Fransa)’dan mezun oldu.

 

1985 yılında Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı’nda çalışmaya başladı ve bugüne kadar Bakanlığı’n  çeşitli merkez birimleri ile, Mısır, Yunanistan, Fransa ve Almanya’daki temsilciliklerimizde görev yaptı. Bu çerçevede Gümülcine (1999-2011), Nürnberg (2003-2005) ve Essen’de (2005-2007) Başkonsolos olarak bulunduktan sonra, Tacikistan’a atanmadan önce Ankara’da Dışişleri Bakanlığı’nda Afrika Genel Müdür Yardımcılığı görevini yürüttü.

 

Evliyi ve tek oğlu halen Fransa’da yüksek öğrenimini sürdürmektedir. Hobilerin başında resim yapmak, okumak ve su sporları gelmektedir.

 

9 Aralık 2010 tarihinde Duşanbe’ye geldi ve 17 Aralık 2010 tarihinde Cumhurbaşkanı Sayın İmamali Rahman’a Güven Mektubunu sundu.

 

- Sayın Mehmet Munis Dirik, Tacikistan’daki sevdiğiniz yerler var mı?

 

Her hangi bir bölge ayırımı yapmadan bütün Tacikistan’ı seviyorum.

 

- Bu yıl Tacikistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasındaki diplomatik ilişkilerin tesisinin 20’nci yıldönümünü kutlamaktayız. İlişkilerimizin oluşumunun geçmişinden biraz bahseder misiniz? Halihazırda Tacikistan ile Türkiye arasında ilişkilerin dinamikleri nedir?

 

Bildiğiniz gibi Türkiye, 9 Eylül 1991 tarihinde bağımsızlığını kazanan Tacikistan’ın bağımsızlığını 16 Aralık 1991 tarihinde tanımış, 29 Ocak 1992 tarihinde diplomatik ilişkiler tesis etmiş, Büyükelçiliğimiz 22 Mart 1992 tarihinde faaliyete başlamış ve ilk Türkiye Büyükelçisi 3 Nisan 1992 tarihinde Güven Mektubu’nu sunmuştur. Ankara’daki Tacikistan Büyükelçiliği ise 16 Ekim 1995 tarihinde açılmıştır.

 

Duşanbe Büyükelçiliğimiz Tacikistan’daki iç savaş sırasında görevine devam eden tek misyon olmuştur. İç savaş sırasında, bütün yabancı misyonlar ve şirketler Tacikistan’ı hızla tahliye ederken Türkiye Cumhuriyeti 9. Cumhurbaşkanı Sayın Süleyman Demirel’in Tacikistan’a yaptığı ziyaret halen hatırlanmaktadır.

O günlerden bugüne siyasi ilişkilerimiz, halklarımızın birbirine duyduğu yakınlık ve muhabbet temelinde memnuniyet verici bir seyir izlemektedir.

 

Öte yandan, uluslararası ve bölgesel konulardaki görüşlerimiz de genelde birbiriyle örtüşmektedir. Bu çerçevede, uluslararası örgütlerdeki adaylıklarımızın karşılıklı desteklenmesi bizim açımızdan özel bir önem arzetmektedir.

 

Bu vesileyle, Türkiye ve Tacikistan arasındaki ilişkilerin ve işbirliğinin daha da güçlendirilmesi konusunda her iki tarafta da güçlü bir siyasi irade bulunduğunu, bu işbirliğinin aynı zamanda bölgemizde istikrar, barış, kalkınma ve dayanışmanın güçlendirilmesine de katkı sağladığını belirtmek isterim. 

 

- Türkiye’nin, Tacikistan için ticari ve ekonomik önemi nedir? Sizce, ülkelerimiz arasında hangi alanlar ticari ve ekonomik işbirliğinde fazla perspektif vaat edendir?

 

Siyasi ilişkilerimizin yanı sıra, ekonomik ve ticari alanlarda da yararlı ve verimli işbirliği içinde olmamız memnuniyet vericidir.

 

Tacikistan ile ikili dış ticaret hacmimiz 2011 yılında % 16 oranında artarak yaklaşık 497, ihracatımız %20’lik bir artışla yaklaşık 172,7, ithalatımız ise %14 oranında bir artışla yaklaşık 324,3 milyon ABD Dolarına ulaşmıştır. Bu şekilde Türkiye, 2011 yılında, Tacikistan’ın dış ticaret ortakları sıralamasında ikinci sıraya yükselmiştir. Ayrıca, 2011 yılında Tacikistan en fazla ihracatı % 43,3'lük oranla Türkiye'ye yapmıştır.

 

İkili ticaret hacmimiz Türkiye’nin Tacikistan’dan ithal ettiği alüminyum ve pamuk miktarına bağlı olarak değişmektedir. Geçtiğimiz yıl Tacikistan’dan satın aldığı yaklaşık 275 milyon ABD Doları değerindeki alüminyum, Türkiye’nin Tacikistan’dan yaptığı ithalatın % 85’ini (2010’da % 76), ayı dönemde ithal ettiğimiz 40 milyon ABD Doları üzerinde pamuk ise % 12’sini (2010’da % 21) oluşturmaktadır. Türkiye’den Tacikistan’a ise muhtelif gıda ürünleri, giyim ve kimyasal ürünler ihraç edilmektedir.

 

Türk firmalarınca Tacikistan’da gerçekleştirilen doğrudan sermaye yatırımları 11,5 Milyon ABD Doları seviyesindedir. Türk Müteahhitlik firmaları Tacikistan’da yaklaşık 435 milyon ABD Doları değerinde 30’un üzerinde proje üstlenmişlerdir. Bu gelişmelere paralel olarak, Tacikistan’da faaliyet gösteren 35 Türk sermayeli firma arasından, müteahhitlik, inşaat malzemeleri, halıcılık, mobilya üretimi ile gıda ve ticaret sektörlerinde çalışan 16 Türk şirketi biraraya gelerek,  Nisan 2006’da “Tacik-Türk Sanayici ve İşadamları Derneği (TATSİAD)”ni kurmuşlardır.

 

Bununla birlikte, ikili ekonomik ilişkilerimizin seviyesinin ülkelerimizin gerçek potansiyeli yansıttığını söylemek güçtür. Öncelikle iki ülke arasındaki ulaşım ve taşımacılık imkanları genişletilmelidir. Özellikle THY’nin İstanbul-Duşanbe hattındaki sefer sayısının artırılmasına imkan sağlanması yararlı olacaktır.

 

Ayrıca, Tacikistan tarafından umuma mahsus pasaport hamili Türk vatandaşlarına vize muafiyeti getirilmesi de,  halklarımız arasında kaynaşmayı artırmanın yanı sıra, işadamlarımızı teşvik çalışmalarımıza katkı sağlayacaktır.  

Öte yandan Türkiye tarafından Tacikistan’a, ikili planda, şimdiye kadar Türk Eximbank kredisi, TİKA ve diğer kuruluşlarımızın yardımları dahil toplamda yaklaşık 90 milyon ABD Dolar tutarında mali destek ve karşılıksız yardımda bulunulmuştur.

 

- Özel sektörde ikili ilişkilerinin gelişmesinde Tacikistan-Türkiye İş Konseyi’nin, ayrıca Tacikistan Ticaret ve Sanayi Odası ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği arasında işbirliğinin seviyesini nasıl değerlendiriyorsunuz? Tacikistan’da bir Türk ihraç ürünleri fuarının düzenlenmesi öngörülüyor mu?

 

Kuruluş Protokolü Sayın Başbakanımızın 23–24 Ekim 2003 tarihlerinde Tacikistan’ı ziyaretleri sırasında imzalanan ve ilk toplantısı Sayın Başbakanımızın katılımlarıyla aynı tarihlerde Duşanbe’de tertiplen Türk-Tacik İş Konseyi’nin son toplantısı Sayın Cumhurbaşkanımızın 28–30 Mayıs 2009 tarihlerinde Tacikistan’ı ziyaretleri çerçevesinde Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından tertiplenmiştir.

 

Ayrıca, Tacikistan Cumhurbaşkanı Sayın İmamali Rahman’ın EİT Zirvesi’ne katılmak üzere İstanbul’u ziyaretleri vesilesiyle TUSKON tarafından 22 Aralık 2010 tarihinde Türkiye-Tacikistan Birinci İş Forumu gerçekleştirilmiştir. 500’ün üzerinde Türk ve Tacik işadamı katıldığı Forum’da, Sayın Cumhurbaşkanımız ile Cumhurbaşkanı Sayın Rahman Forum katılımcılarına hitap etmişlerdir.

 

Tacikistan Ticaret ve Sanayi Odası’nın Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu (TUSKON) ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ile işbirliğinin daha da gelişmesi ve bu işbirliği çerçevesinde Tacikistan’da ve Türkiye’de karşılıklı fuarlar düzenlenmesi kuşkusuz son derece yararlı olacaktır.

 

- Sayın Büyükelçi, sizce, ikili işbirliğin hangi alanları gelecekte büyük potansiyele sahiptir?

 

İşadamlarımızı özellikle enerji, altyapı ve müteahhitlik hizmetleri ile madencilik alanlarında Tacikistan’a yatırım yapmaya teşvik ediyoruz. Nitekim, son dönemde işadamlarımızın özellikle enerji sektörü ağırlıklı temaslarını artırdıklarını biliyoruz.

 

Bununla birlikte, önceki bir sorunuza cevaben de belirtmiş olduğum üzere, öncelikle iki ülke arasındaki ulaşım ve taşımacılık imkanları genişletilmesini önemsiyoruz. Özellikle THY’nin İstanbul-Duşanbe hattındaki sefer sayısının artırılmasına imkan sağlanması yararlı olacaktır. Ayrıca, Tacikistan’ın umuma mahsus pasaport hamili Türk vatandaşlarına vize muafiyeti getirilmesi de, işadamlarımızı teşvik çalışmalarımıza katkı sağlayacaktır.

 

- Kültürel ve insani ilişkiler nasıl gelişmektedir? Ülkelerimizin halkları arasındaki karşılıklı anlayışın kuvvetlendirilmesine yönelik Büyükelçilik tarafından neler yapılmaktadır?

 

Başta Mevlana Celaleddin-i Rumi olmak üzere büyük düşünürler ve değerli evrensel şahsiyetlerden güç alan bir kültürün mirasını paylaştığımız Tacikistan ile özel bir yakınlığımız bulunmaktadır.

 

Toplumlarımız arasındaki güçlü ve köklü tarihi ve kültürel bağlar, halklarımızın birbirine duyduğu yakınlık ve muhabbet ilişkilerimizin temelini oluşturmaktadır. Bu nedenle Tacikistan’da Türk filmlerinin ve TV dizilerinin ilgi ve beğeni ile izlenmesi bizi son derece memnun etmektedir. Ülkelerimiz coğrafi olarak çok yakın olmasa da, bu film ve diziler Tacik halkının Türk halkını daha iyi ve yakından tanımasına ve halklarımızın birbirine duyduğu yakınlık ve muhabbetin artmasına önemli katkılarda bulunmaktadır.

 

Türkiye sanat ve kültürünün Tacikistan’da daha iyi tanınması için Büyükelçilik olarak da çeşitli etkinlikler ve çalışmalar düzenlemekteyiz. Bunlar arasında,  Türk resim sanatı ve ressamlarının yanı sıra Tacik resim sanatı ve ressamlarının da tanıtımına katkı sağladığı için Türkçe, Tacikçe ve İngilizce olmak üzere üç dilde hazırlanan “Türkiye ve Tacikistan’da Resim Sanatı ve Ressamlar” adlı prestij yayınımız yoğun ilgi görmüştür.

 

Ayrıca, Türkiye ile Tacikistan arasında diplomatik ilişkilerin tesisinin 20’nci yıldönümü (29 Ocak 2012) münasebetiyle, 29 Ocak-3 Şubat 2012 tarihleri arasında, Büyükelçiliğimiz sergi salonunda “Olim Kamalov’un Minyatür dünyası” temalı bir sergi düzenledik ve ortak kültürel mirasımızın bir diğer unsuru olan minyatür sanatının günümüz Tacikistan’ındaki değerli temsilcisi Olim Kamalov ve eserlerine bir hafta süreyle Büyükelçiliğimizde ev sahipliği yaptık.

 

Bu vesileyle Hükümetimizce Tacikistan Hükümeti emrine tahsis edilen yükseköğrenim burslarının sayısının 2011-2012 eğitim-öğretim yılında 20’ye yükseltilmiş olduğunu da belirtmek istiyorum.

 

Bugüne kadar önlisans, lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde toplam yaklaşık 1000 Tacik vatandaşının devletimiz burslusu olarak veya kendi imkânlarıyla Türkiye’de eğitim görmesi sağlanmıştır. Halen yaklaşık 200 Tacik vatandaşı bu şekilde Türkiye’de eğitimlerine devam etmektedir.

 

Ayrıca Tacikistan’da Büyükelçiliğimize bağlı Türkçe Eğitim ve Öğretim Merkezi (TÖMER) faaliyet göstermektedir. Beş öğretmenin görev yaptığı Merkezde her yıl yaklaşık 200 civarında öğrenci öğrenim görmektedir.

 

Dangara’daki mevcut bir okulun tadilatı ve yeni bir okulun inşa edilmesi ile donatılması ve Çalışma Bakanlığı’na bağlı Mesleki Eğitim Merkezi’nin tadilatı ve donatılması projelerini, öngörüldüğü şekilde, bu yıl içerisinde tamamlayacağız.

 

Öte yandan, Tacikistan’da “Şelale Eğitim Yayıncılık ve Ticaret Anonim Şirketi” tarafından işletilen “Tacik-Türk Müşterek Liselerine de değinmek istiyorum. Bu şirket, Tacikistan Eğitim Bakanlığı ile işbirliği halinde altı lise ile bir “International School” kurmuştur. Aynı Şirket ayrıca bir öğrenci yurdu ve bir bilgisayar ve dil eğitim merkezi işletmektedir. “Türkiye ve Tacikistan arasında eğitim, sosyal ve kültürel ilişkilere katkıda bulunmak ve açtığı okullarla da Tacikistan’ın geleceği olan gençlere modern bir eğitim vermek” amacıyla Tacikistan kanunlarına göre faaliyetlerini sürdüren Şelale Şirketi ve altıncı sınıftan sonra sınavla öğrenci kabul eden şirkete bağlı okullar “Tacik milli değerlerine sahip çağdaş, hür düşünceli, demokratik değerlere sahip çıkan, üretken, teknolojiyi kullanabilen, kendisine ve Tacik milletine yararlı bireyler yetiştirmeyi hadeflemektedir”.

1996-2011 döneminde üç binin üzerinde mezun veren bu okulların öğrencileri bugüne kadar uluslararası bilim ve proje olimpiyatlarında Tacikistan’a 32’si altın, 53’ü gümüş, 99’u bronz olmak üzere toplam 183 madalya kazandırmıştır.

 

- Avrupa ile ilgili genel sorunlara değinerek, Türkiye’nin AB’deki perspektifleri nelerdir?

 

Soğuk Savaşın sona ermesinden bu yana geçen yirmi yıl zarfında, yeni düzenle ilgili arayışlar hala sürmektedir.

 

Fırsatlarla riskleri iç içe barındıran bu geçiş sürecinde siyasi alanda daha fazla diyalog, güven ve işbirliği; ekonomik alanda işbirliğinin sağlıklı ve dengeli biçimde geliştirilmesi, daha adil ve kapsayıcı bir küresel finans yapısına ulaşılması; kültürel alanda ise kucaklayıcılık ve farklıkları “ötekileştiren” yaklaşımlarla mücadele Türk Dış Politikası’nın temel öncelikleri olarak ön plana çıkmaktadır.

 

Türkiye’nin küresel ve bölgesel ölçekte büyüyen profilinin, artan ekonomik gücünün de bir sonucu olduğu unutulmamalıdır. Türkiye’nin Gayrı Safi Milli Hâsılası bir trilyon Dolar sınırına yaklaşmaktadır. Dünyanın 15. ve Avrupa’nın 6. büyük ekonomisi haline gelmiştir.

 

Özetlemek gerekirse, Türk dış politikasının itici güçleri, barış ve istikrar yolunda vizyoner politika, güçlü ekonomi, kucaklayıcı yaklaşım ve etkin uygulamadır.

 

Türkiye’nin temel amacı, Balkanlar’dan Orta Doğu ve Orta Asya’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada barış ve istikrarın, özgürlük, çoğulculuk, iyi yönetişim, insan haklarına saygı, hukukun üstünlüğü ve demokrasinin hâkim olduğu bir refah kuşağı oluşturulmasının sağlanmasıdır.

 

Bu çerçevede Avrupa Birliği’ne katılım sürecimiz de, dış politikamızın ve toplumsal yaşamımızın en önemli unsurlarından biri, siyasi ve ekonomik reform çabalarımızın itici gücü haline gelmiştir. Türkiye, stratejik tercihi ve hedefi olan Avrupa Birliği’ne üyelik istikametinde kararlılıkla ilerlemeyi sürdürmektedir.

 

Türkiye’nin üyeliğinin etkileri, sadece AB’yi gerçek anlamda bir küresel aktöre dönüştürmekle sınırlı kalmayacaktır. Ekonomik yönetişim ve sürdürülebilir büyüme, halihazırda Birliğin en önemli meseleleri arasında bulunmaktadır. Türkiye’nin üyeliği, AB’nin ekonomik dinamizmi ve rekabet gücünü kuvvetlendirecek, Birliğin küresel ekonominin itici gücü olma çabalarına da katkıda bulunacaktır.

 

- Okurlarımıza neler dilemek istersiniz?

 

Dost ve kardeş Tacik halkına ve bu çerçevede okurlarınıza sağlık, refah ve mutluluklar diliyor, bana bu fırsatı verdiğiniz için teşekkür ediyorum.

 

 

 

Mukammal Racabi, Tacikistan’ın Gazeteciler Birliği Üyesi.