Türkiye Cumhuriyeti

T.C. Duşanbe Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Türkiye-Tacikistan Ekonomik ve Ticari İlişkileri , 09.06.2017

İKTİSADİ VE TİCARİ İLİŞKİLER (*)

Türkiye’nin Tacikistan ile ekonomik ve ticari ilişkileri, 1992-1997 yılları arasında Tacikistan’da yaşanan iç savaş nedeniyle diğer Orta Asya ülkelerine kıyasla daha yavaş gelişmiştir. Bununla birlikte, ülkenin yeniden istikrara kavuşmasının ardından kayda değer gelişmelere tanık olunmuştur.

Türkiye, RF, Kazakistan ve Çin'in ardından Tacikistan’ın dördüncü büyük ticaret ortağıdır. Bununla birlikte, ikili ticaret hacmimiz ülkemizin Tacikistan’dan ithal ettiği alüminyum miktarına bağlı olarak değişmektedir. Alüminyumun ardından Tacikistan’dan ülkemize en çok ham pamuk ithal edilmekte, ülkemizden Tacikistan’a ise muhtelif gıda ürünleri, konfeksiyon ve kimyasal ürünleri ihraç edilmektedir.

Tacikistan ile son yıllara ait ikili ticaret rakamları (milyon ABD Doları) aşağıda sunulmuştur:

 

YILLAR  İHRACAT      İTHALAT            DENGE             HACİM

2005       46,716              47,309                -0,592                   94,026

2006       71,786             118,395              -46,608                  190,182

2007       118,107           143,351              -25,244                  261,459

2008       176,448           147,727               28,721                  324,175

2009       126,461           107,266               19,194                  233,727

2010       143,890           283,689             -139,578                 427,800

2011       172,683           324,282             -151,599                 496,965

2012       235,038           345,177             -110,139                 580,215

2013       283,757           371,358              -87,602                  655,115

2014       277,505           160,947             116,558                  438,452

2015       162,928           203,760             -40,832                  366,689



Türk firmalarınca Tacikistan’da gerçekleştirilen doğrudan sermaye yatırımları 50 Milyon ABD Doları seviyesindedir. Türk sermayeli firmalar Tacikistan’da genellikle müteahhitlik, inşaat malzemeleri, halıcılık, mobilya üretimi ile gıda ve ticaret sektörlerinde faaliyet göstermektedir.

Türk firmaları, Tacikistan’da özellikle yabancı finans kuruluşları tarafından finanse edilen ve uluslararası standartlarda ihale edilen projelere ilgi göstermektedir. Türk Müteahhitlik firmaları Tacikistan’da, bugüne kadar, yaklaşık 562 milyon ABD Doları değerinde proje üstlenmişlerdir.

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Tacikistan Cumhuriyeti Hükümeti arasında 8 Nisan 1993 tarihinde imzalanan Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması uyarınca tesis edilen Türkiye-Tacikistan Karma Ekonomik Komisyonu (KEK) VII. Dönem Toplantısı 19–23 Nisan 2009 tarihlerinde Duşanbe’de, VIII. Dönem Toplantısı ise 29-30 Kasım 2012 tarihlerinde Ankara’da tertiplenmiştir.

Türkiye’den Tacikistan’a yapılan taşımacılığın önemli bir bölümü Türkiye-İran-Türkmenistan -Özbekistan-Tacikistan karayolu hattı kullanılmak suretiyle sağlanmaktadır. Anılan güzergâh yaklaşık 1 hafta sürmektedir. Taşınan yük miktarı fazla olduğu takdirde ikinci alternatif olarak tercih edilen güzergâh ise RF-Kazakistan-Özbekistan-Türkmenistan-Özbekistan-Tacikistan demiryoludur. Bu hatta taşıma süresi 20–30 gün arasında değişebilmektedir. Ancak, coğrafi uzaklık nedeniyle taşımacılık masrafları önemli oranda artmaktadır.

Türkiye ile Tacikistan arasında imzalanan 6 Mayıs 1996 tarihli Uluslararası Karayolu Taşıma Anlaşması ile oluşturulan Kara Ulaştırması Karma Komisyonu’nun son toplantısı 3-4 Temmuz 2012 tarihlerinde Duşanbe'de gerçekleştirilmiştir. Türkiye ve Tacikistan arasında 4 Temmuz 2012 tarihinde Duşanbe'de imzalanan Kara Ulaştırması Karma Komisyonu Protokolü ile, 2012 yılından itibaren iki ülke arasındaki ikili/transit (tek tip) geçiş belgesi kotası 1500, üçüncü ülkeye/ülkeden taşımalar için de 200 adete yükseltilmiştir. 2017 yılı için Tacik makamlarınca 1000 adet ikili/transit (tek tip) ve üçüncü ülkeye/ülkeden taşımalar için de 200 adet geçiş belgesi verilmiştir.

Türkiye ile Tacikistan arasında 10 Eylül 1995 tarihinde Duşanbe’de imzalanan bir Hava Ulaştırma Anlaşması (HUA) mevcuttur. THY İstanbul-Duşanbe güzergâhında haftada 3 frekans tarifeli sefer düzenlemektedir. Aynı güzergâhta Somon Air’in haftada iki tarifeli uçuşu bulunmaktadır.

Kuruluş Protokolü Sayın Başbakanımızın 23–24 Ekim 2003 tarihlerinde Tacikistan’ı ziyaretleri sırasında imzalanan Türk-Tacik İş Konseyi ilk toplantısı, Sayın Başbakanımızın katılımlarıyla aynı tarihlerde Duşanbe’de tertiplenmiştir. Son İş Konseyi Toplantısı Sayın Cumhurbaşkanımızın 28–30 Mayıs 2009 tarihlerinde Tacikistan’ı ziyaretleri çerçevesinde Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından tertiplenmiştir. 90’ın üzerinde Türk firması ile 200’ü aşkın Tacik firmasının katıldığı İş Konseyi’nin açılışı Sayın Cumhurbaşkanımız ve Tacikistan Cumhurbaşkanı Rahman tarafından yapılmıştır.

Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman’ın 17-18 Aralık 2012 tarihlerinde Türkiye’yi ziyareti vesilesiyle Konya'da gerçekleştirilen Türkiye-Tacikistan İş Forumu’na yaklaşık 700 Türk ve Tacik işadamı katılmıştır.

Tacik tarafına ikili planda şimdiye kadar Türk Eximbank kredisi, TİKA ve diğer kuruluşlarımızın yardımları dahil toplamda yaklaşık 91 milyon ABD Dolar tutarında mali destek ve karşılıksız yardımda bulunulmuştur.

(*) Son güncelleme 13.01.2017